2026 වසර මැදපෙරදිග දේශපාලනයේ විශාල කම්පනයක් ඇති කළ සිද්ධියක් ලෙස ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා වූ Ali Khameneiගේ මරණය සැලකේ. වසර 30කට වැඩි කාලයක් ඉරානයේ බලවත්ම පුද්ගලයා ලෙස සිටි ඔහු, පසුගිය සෙනසුරාදා සිදු වූ බව කියන ඇමරිකානු–ඊශ්රායල ඒකාබද්ධ ගුවන් ප්රහාරයකින් මියගොස් ඇතැයි ඉරාන රාජ්ය මාධ්ය වාර්තා කළේය.
මෙම ප්රහාරයෙන් ඔහු පමණක් නොව ඔහුගේ පවුලේ සාමාජිකයන් කිහිප දෙනෙකු සහ ඉරාන හමුදාවේ ඉහළ මට්ටමේ ජෙනරාල්වරුන් කිහිපදෙනෙකු ද මරණයට පත් වූ බව වාර්තා වේ. එමෙන්ම රට පුරා 800කට ආසන්න පිරිසක් තුවාල ලබා ඇති බවද වාර්තා වේ.
ඔහුගේ මරණයෙන් පසු ඉරානය තුළ දැවැන්ත ශෝක වාතාවරණයක් ඇති වී ඇති අතර, ඔහුට අවසන් ගෞරව දැක්වීම සඳහා ටෙහෙරානයේ විශාල රාජ්ය අවමංගල්ය උත්සවයක් සංවිධානය කර තිබේ.
ටෙහෙරානයේ අවමංගල්ය උත්සවය
Tehran නගරයේ පිහිටි Imam Khomeini Mosalla හි කමේනිගේ දේහය මහජනතාවට අවසන් ගෞරව දැක්වීම සඳහා තැන්පත් කර ඇත.
මෙම ස්ථානය ඉරානයේ විශාලතම ආගමික සහ දේශපාලන උත්සව පැවැත්වෙන ස්ථානවලින් එකකි. දින තුනක් පුරා පැවැත්වෙන මෙම අවස්ථාවට ලක්ෂ ගණනක් ජනතාව සහභාගී වනු ඇතැයි ඉරාන රජය පවසයි.
උත්සවයේදී:
ඉරාන ආගමික නායකයන් රජයේ ප්රධාන නිලධාරීන් හමුදා නායකයන් විදේශීය නියෝජිතයන් සාමාන්ය ජනතාව
සියලු දෙනාටම ඔහුට අවසන් ගෞරව දැක්වීමට අවස්ථාව ලබා දෙනු ඇත.
ඉරානයේ විවිධ ප්රදේශවලින් ජනතාව ටෙහෙරානය වෙත පැමිණෙමින් සිටින බව වාර්තා වේ.
මෂාඩ් හි අවසන් භූමදානය
කමේනිගේ අවසන් භූමදානය ඔහු උපන් නගරය වන Mashhad හි සිදු කිරීමට නියමිතය.
මෙම නගරය ඉරානයේ ඉතා වැදගත් ආගමික නගරයක් වන අතර එහි පිහිටි Imam Reza Shrine ශියා මුස්ලිම් ලෝකයේ ප්රධාන පූජනීය ස්ථානයකි.
කමේනිගේ භූමදානය මෙහි සිදු කිරීම ඔහුගේ ආගමික උරුමය සහ ඉස්ලාමීය විප්ලවයට ඔහු කළ දායකත්වය සංකේතාත්මකව නිරූපණය කරන ක්රියාවක් ලෙස සැලකේ.
කමේනි කවුද? – ඔහුගේ ජීවිතය සහ දේශපාලන ගමන
Ali Khamenei 1939 ජූලි 17 දින Mashhad නගරයේ උපත ලැබීය. ඔහු ආගමික පවුලකින් පැමිණි අතර කුඩා වියේ සිටම ඉස්ලාමීය අධ්යාපනය ලබා ගත්තේය.
1979 දී සිදු වූ Iranian Revolution ඉරානයේ දේශපාලන පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කළ සිද්ධියකි. එම විප්ලවයට නායකත්වය දුන්නේ Ruhollah Khomeini ය.
විප්ලවයෙන් පසු කමේනි ඉරාන දේශපාලනයේ ප්රධාන චරිතයක් බවට පත්විය.
1981 සිට 1989 දක්වා ඔහු ඉරානයේ ජනාධිපතිවරයා ලෙස සේවය කළේය.
1989 දී Ruhollah Khomeini මරණයට පත්වීමෙන් පසු කමේනි ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා ලෙස තේරී පත්විය.
උත්තරීතර නායකයා ලෙස ඔහුගේ බලය
ඉරානයේ උත්තරීතර නායකයා රටේ බලවත්ම තනතුර වේ.
මෙම තනතුර යටතේ කමේනිට තිබූ බලතල:
හමුදා බලකා පාලනය විදේශ ප්රතිපත්තියට බලපෑම ජාතික ආරක්ෂක තීරණ විනිශ්චය පද්ධතියේ නායකත්වය
ඉරානයේ හමුදා බලකායේ විශේෂ අංශයක් වන Islamic Revolutionary Guard Corps ඔහුට සෘජුව වාර්තා කරයි.
ඇමරිකාව සහ ඊශ්රායලය සමඟ ගැටුම්
කමේනිගේ පාලනය තුළ ඉරානය සහ United States අතර සබඳතා ඉතාමත්ම උණුසුම්ව පැවතුණි.
එමෙන්ම Israel සමඟ දීර්ඝකාලීන දේශපාලන සහ හමුදා තරඟයක් පැවතුණි.
ඉරානය:
Hezbollah Hamas
වැනි කණ්ඩායම්ට සහාය දක්වන බවට බටහිර රටවල් චෝදනා කරයි.
එමෙන්ම ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩසටහන ද ලෝකයේ අවධානයට ලක්විය.
ගුවන් ප්රහාරය – සිදු වූ ආකාරය
ප්රහාරය සිදු වූ දිනයේ ටෙහෙරානයේ ආරක්ෂිත හමුදා සංකීර්ණයක් ඉලක්ක කර ගුවන් ප්රහාර කිහිපයක් සිදු වූ බව වාර්තා වේ.
මෙම ප්රහාරය සිදු කළ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත්තේ:
මෙම ප්රහාරයේදී:
ඉරාන හමුදා ඉහළ නිලධාරීන් ආරක්ෂක නිලධාරීන් පවුලේ සාමාජිකයන්
මරණයට පත් වූ බව වාර්තා වේ.
එමෙන්ම රට පුරා සිය ගණනක් තුවාල ලබා ඇත.
ඉරානයේ ජනතා ප්රතිචාර
කමේනිගේ මරණය ඉරානය තුළ දැවැන්ත ජනතා ප්රතිචාරයක් ඇති කළේය.
රට පුරා:
විරෝධතා ශෝක රැළි ආගමික උත්සව
පැවැත්වේ.
බොහෝ අය ඔහු “ශහීදයෙක්” ලෙස සැලකමින් ගෞරව දක්වති.
ලෝකයේ ප්රතිචාර
මෙම සිද්ධිය ලෝකයේ බොහෝ රටවලින් විවිධ ප්රතිචාර ලබා ගත්තේය.
මැදපෙරදිග
Hezbollah සහ Hamas මෙම සිද්ධිය දැඩිව හෙළා දැක්වීය.
ජාත්යන්තර සංවිධාන
United Nations මෙම තත්ත්වය තවදුරටත් උණුසුම් නොකිරීමට සියලු පාර්ශවයන්ගෙන් ඉල්ලා ඇත.
බටහිර රටවල්
බොහෝ රටවල් මෙම සිද්ධිය මැදපෙරදිග කලාපයේ අර්බුදය තවත් වැඩි කළ හැකි බව පවසයි.
ඉරානයේ අනාගත නායකයා කවුද?
කමේනිගේ මරණය ඉරානයේ දේශපාලනය තුළ විශාල හිස් තැනක් ඇති කර ඇත.
නව උත්තරීතර නායකයා තෝරාගන්නේ Assembly of Experts නම් ආගමික නායක මණ්ඩලය මඟිනි.
ඉදිරියේදී:
නව නායකයා කවුද ඉරානයේ විදේශ ප්රතිපත්තිය වෙනස් වේද මැදපෙරදිග ගැටුම් තවත් වැඩි වේද
යන ප්රශ්න ලෝකයේ අවධානයට ලක්ව ඇත.
මැදපෙරදිග දේශපාලනයේ බලපෑම
කමේනිගේ මරණය මැදපෙරදිග බලසම්පන්නතා සමතුලිතතාවයට විශාල බලපෑමක් ඇති කළ හැක.
ඉරානය:
සිරියා ලෙබනන් ඉරාක්
වැනි රටවල දේශපාලනයට විශාල බලපෑමක් ඇති කර ඇත.
එබැවින් ඔහුගේ මරණය මෙම කලාපයේ දේශපාලන තත්ත්වය වෙනස් කළ හැක.
විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහස්
දේශපාලන විශ්ලේෂකයන් පවසන්නේ මෙම සිද්ධිය මැදපෙරදිග නව යුගයක ආරම්භයක් විය හැකි බවයි.
කෙටි කාලීනව:
හමුදා ගැටුම් වැඩි විය හැක ප්රතිප්රහාර සිදු විය හැක
නමුත් දිගු කාලීනව ඉරානයේ දේශපාලන වෙනස්කම් සිදු විය හැකි බවද ඔවුන් පවසයි.
අවසාන සාරාංශය
Ali Khameneiගේ මරණය 21 වන සියවසේ මැදපෙරදිග දේශපාලනයේ විශාලතම සිද්ධියක් ලෙස සැලකිය හැක.
ඔහු වසර 30කට වැඩි කාලයක් ඉරානයේ බලවත්ම පුද්ගලයා ලෙස සිටියේය.
ඔහුගේ මරණය:
ඉරානයේ දේශපාලනය මැදපෙරදිග බලසම්පන්නතා සමතුලිතතාවය ලෝක ආරක්ෂාව
මෙම සියල්ලටම බලපෑමක් ඇති කරයි.
ටෙහෙරානයේ පැවැත්වෙන අවමංගල්ය උත්සවය ඉරානයේ ඉතිහාසයේ විශාලම රාජ්ය අවමංගල්ය උත්සවවලින් එකක් බවට පත්ව ඇත.
ලෝකයම දැන් බලා සිටින්නේ ඉරානයේ නව නායකයා කවුද සහ මෙම සිද්ධියෙන් පසු මැදපෙරදිග කලාපයේ දේශපාලනය කෙසේ වෙනස් වේද යන්නයි.
